De psycholoog als relatietherapeut

Voordat we ingaan op wanneer je zou kunnen kiezen voor een psycholoog als relatietherapeut, is het wellicht handig even kort uit te leggen wat een psycholoog nu feitelijk is en wat hij doet.

Wat is een psycholoog?

Een psycholoog is een professioneel deskundige in de psychologie, de wetenschap die zich bezighoudt met het innerlijk leven (gedachten, gevoelens, wensen) en het gedrag van de mens.

Een psycholoog behandelt psychische problemen (zoals verdriet, verslaving, depressie, angst, fobie) en problemen in de relatie met anderen (zoals relatieproblemen). Hoofdtaken van de psycholoog zijn het vaststellen van de diagnose en behandeling van je klachten. Daarbij maakt hij gebruik van zijn psychologische kennis en ervaring.

Let op! “Psycholoog” is in Nederland geen beschermde titel. Iedereen in Nederland mag zich dus, ook zonder studie psychologie, een psycholoog noemen. In België is de titel “psycholoog” wél beschermd.

Om toch het verschil te laten zien tussen mensen die zich zomaar psycholoog noemen en mensen die een universitaire studie hebben afgerond, heeft het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) het keurmerk Psycholoog NIP ingesteld. Dit houdt in dat alleen psychologen met een afgeronde universitaire opleiding tot Master in de psychologie, aangevuld met een jaar praktijkervaring zich Psycholoog NIP mogen noemen.

Er zijn drie soorten psychologen die ook als relatietherapeut kunnen werken:

1. Gezondheidspsycholoog BIG / GZ-psycholoog BIG

Een gezondheidspsycholoog, vaak afgekort als GZ-psycholoog, heeft na de universitaire studie psychologie een postdoctorale beroepsopleiding van twee jaar gevolgd en kan werkzaam zijn in alle sectoren van de gezondheidszorg. Het is de basisdeskundige op het gebied van psychische stoornissen en problemen. Dit kunnen lichtere psychische problemen zijn maar ook zware psychische stoornissen.

Een gezondheidspsycholoog behandelt –net als een gewone psycholoog- psychische problemen (zoals verdriet, verslaving, depressie, angst, fobie) en problemen in de relatie met anderen (zoals relatieproblemen).

BIG-registratie
GZ-psycholoog is in Nederland een beschermde titel. Een GZ-psycholoog die voldoet aan de wettelijke opleidingseisen kan zich registreren in het BIG-register. Met een BIG-registratie mag hij zijn beroepstitel gebruiken en valt hij onder het tuchtrecht. BIG is een afkorting van de Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg. Het doel van de Wet BIG is het bevorderen en bewaken van de kwaliteit in de gezondheidszorg.

In België is de term GZ-psycholoog toepasbaar op iedere psycholoog die in de gezondheidszorg werkzaam is.

2. Eerstelijnspsycholoog NIP

Een eerstelijnspsycholoog NIP is een GZ-psycholoog die – na zijn opleiding tot GZ-psycholoog – specifiek is opgeleid om mensen in de eerste lijn met verschillende soorten problemen te helpen. Eerste lijn betekent dat je je bij een eerstelijnspsycholoog kunt aanmelden zonder verwijzing. Veel eerstelijnspsychologen behandelen ook relatieproblemen.

De eerstelijnspsycholoog biedt een klachtgerichte en kortdurende behandeling. Wanneer een intensievere of meer specialistische behandeling nodig is, kan de eerstelijnspsycholoog de cliënt doorverwijzen naar de ‘tweede lijn’ van de gezondheidszorg, bijvoorbeeld voor behandeling door een psychotherapeut.

Kenmerken van de eerstelijnspsycholoog:

  • psychologische hulp bij de meest voorkomende psychische klachten
  • niet-specialistische zorg
  • vergoeding vanuit het basispakket
  • eenvoudigere (minder ernstige) problemen
  • snelle en kortdurende hulp

Verschil tussen GZ-psycholoog en een Eerstelijnspsycholoog NIP
Een Eerstelijnspsycholoog NIP is een GZ-psycholoog die ÓÓK gespecialiseerd is in snelle en kortdurende hulp. De Eerstelijnspsycholoog NIP is van GZ-plus niveau en moet (in tegenstelling tot GZ-psychologen) zijn vakkennis en bekwaamheid door middel van scholing en intervisie op peil houden. 

Beroepsverenigingen/keurmerken
Eerstelijnspsychologen zijn vaak lid van de LVE (Landelijke Vereniging Eerstelijnspsychologen). 

3. Klinisch psycholoog BIG

Een klinisch psycholoog BIG is een GZ-psycholoog die zich heeft gespecialiseerd door een zesjarige postdoctorale opleiding tot klinisch psycholoog af te ronden.

De klinisch psycholoog diagnosticeert en behandelt ernstige en complexe psychische problemen en psychische stoornissen en hij verricht crisisinterventies. Als de deskundigheid van de GZ-psycholoog niet toereikend is dan wordt de Klinisch Psycholoog BIG ingeschakeld. Bijvoorbeeld bij zeldzame of gecompliceerde hulpvragen, zoals een combinatie van een psychische stoornis en verslaving, of problemen die samenhangen met een zware lichamelijke ziekte. De klinisch psycholoog werkt meestal werkzaam in ziekenhuizen en andere instellingen, maar kan ook vanuit een zelfstandige praktijk werken.

BIG
Klinisch psychologen zijn geregistreerd in het BIG-register van Klinisch psychologen. Klinisch psychologen BIG beschikken over de registraties Gezondheidszorgpsycholoog (BIG) en Psychotherapeut (BIG).

Wat is het BIG-register?

Nog even een korte uitleg over het BIG-register. Het BIG-register wordt bijgehouden door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en registreert acht beroepsgroepen in de individuele gezondheidszorg, waaronder ook psychotherapeuten en psychologen.
Hierin kun je nagaan of je zorgverlener zijn of haar beroep mag uitoefenen volgens de in Nederland van toepassing zijnde kwaliteitseisen. Ook is aangegeven of de zorgverlener bepaalde specialismen heeft en kun je zien of de zorgverlener een tuchtrechtelijke maatregel opgelegd heeft gekregen. Neem eens een kijkje op www.bigregister.nl.